Als beelddenker met de beelden in mijn hoofd schrijven, een verhaal vertellen, dat is voor mij de ultieme ontspanning. Zonder oordeel, schrijven vanuit mijn hart. Het deel van mijn hersenen dat zich met denken bezighoudt valt dan stil en maakt plaats voor mijn creatieve deel. Eigenlijk dus een vorm van lanterfanten. Waar dit verhaal vandaan kwam of waar het naar toe gaat? Geen idee. Het is er. Het schreef zichzelf. 

collossum beelddenker

Beelddenker in beeld

De arena zat bomvol. Als ik naar boven keek was de laatste rij mensen net een stel play mobil figuurtjes door een zoomlens. Alle leerkrachten van Nederland en België hadden zich verzameld. In de laatste week toen de aanmeldingen maar bleven binnenkomen had ik nog grote schermen geregeld zodat er nu nog een paar duizend leerkrachten opeengepakt op de pleinen stonden. Ik wist dat het goed was wat ik ging doen, had er vurig naar verlangd en toch was er zo’n klein twijfeltje dat maar in beeld bleef komen. Dat ik mijn cliëntje als kermisattractie ging gebruiken. Maar Tom had samen met zijn ouders toestemming gegeven. Hij zat als jonge hoogbegaafde al op de universiteit en had de wens om wetenschapper te worden. 

Zichtbaar

Afijn ik kon nu niet meer terug. En daar was Tom ook al. Hij bleef in de entree staan, blikte met open mond naar boven, slikte toen, schudde zijn hoofd en stapte de arena in. Het werd meteen muisstil. Neuro wetenschapper Uchida ontving hem op het draaiplateau en begon de voor mij inmiddels bekende routine van het aansluiten van elektroden op het bovenlichaam van Tom. De vele schermen naast en boven elkaar opgesteld, niet voor het publiek zichtbaar leken hem meer te boeien dan de in het half donker gehulde zaal met publiek.

Ik liep naar voren en heette iedereen welkom. Het was nu aan mij om het waarom van deze avond nog eens uit te leggen. Dat was een helder verhaal. Het moeilijkste voor mij was het om in simpele bewoordingen uit te leggen wat er nu precies ging gebeuren. 

Uitleg

“Doctor Uchida gaat via de nieuwste technologie de beelden in Toms hoofd, zijn visuele gedachten, als beelddenker, reconstrueren uit zijn hersenactiviteit en projecteren op de schermen achter mij.” Het was echt doodstil, ik had de volledige aandacht. Dit was dan ook nog nooit eerder vertoond. De wetenschap was al langer bezig met het in beeld brengen van hersenactiviteit maar zo concreet en live als nu, nee dat was nieuw.

Het beeld in je hoofd

Door gebruik te maken van hoogbegaafde beelddenkers was het onderzoek in een stroomversnelling gekomen en konden we dit nu laten zien. Het betekende een stap vooruit in de erkenning van het begrip beelddenken en ook nog eens uit heel onverwachte hoek. “Wat er in feite gebeurt is dat de software in staat is om uit de data in de hersenen driedimensionale beelden te berekenen. We gaan de beelden zien zoals Tom ze ziet in zijn hoofd. Niet wat hij waarneemt met zijn ogen in de buitenwereld maar de beelden van een beelddenker in zijn hersenen. “ Er ontstond wat geroezemoes. 

Gedachten in beeld

Dat we de waarneming van mensen om konden zetten naar vage beelden was bekend. Maar dit was nieuw. Heldere drie-dimensionale weergaven van de beelden zoals Tom ze maakt in gedachten. “Ik ga u niet lastig vallen met de wetenschappelijke achtergronden hiervan. U heeft een folder gekregen bij binnenkomst. Daar staan wat feiten voor u op een rijtje. Professor Uchida zal na de ‘voorstelling’  graag uw vragen beantwoorden.” Er klonk wat gegrinnik.

Showtime

de beelden in je hoofd

“Waar het mij vooral om gaat is te laten zien hoe en waar de beelddenker zijn beelden maakt. En dat dat anders is dan bij een niet-beelddenker of een taaldenker.”

Tom keek mij over het paneel aan. Iets in mijn woorden had zijn aandacht getrokken. Zou hij vermoeden wat ik van plan was? En, belangrijker, hoe zou zijn reactie zijn?

Zonder verdere overgang zette ik het midden van het podium met professor Uchida en Tom in het volle licht. Er boven opende ik het enorme scherm. Ik bediende alles zelf met een ingenieuze afstandsbediening.

Timing

Er was een heel team van techneuten om in te grijpen waar het nodig was op technisch gebied maar dit hield ik graag zelf in de hand. De timing was belangrijk. In een paar korte beelden legde ik de verschillen en overeenkomsten uit tussen de beide hersenhelften. En liet de zaal zien hoe de verschillende hersenactiviteiten zichtbaar zouden zijn met oplichtende kleuren. 

Beeld bij een woord

Het grote midden scherm zou de beelden van Tom vertonen. Rechts een doorsnede van zijn hersenen met de oplichtende kleuren. Ik keek naar de hoofdrolspeler. Hij en de professor gaven met een korte knik te kennen dat alles klaar was. Ik zette de hobo muziek van Elgar aan, zachtjes zweefden de klanken de zaal in. Ik wist dat Tom er rustiger van werd, zich beter kon concentreren. Het gaf ook wel een beetje dramatisch effect aan dit alles, zoals bij een film. “Tom?” Vroeg ik met mijn meest rustige stem die ik kon vinden. Hij schraapte zijn keel en ging rechtop zitten. “Ja”. “Ben je er klaar voor?” “Ja. Ik ben er klaar voor, voor zover dat kan natuurlijk.  Ik adem diep door mijn buik en zit zo ontspannen mogelijk. En eh, het zweet staat wel op mijn rug. Maar”, voegde hij er aan toe “Dokter Uchida houdt mijn hand vast.” Ik glimlachte. Zo typisch Tom. 

Associaties

De zaal grinnikte en er klonken wat ah’s en oh’s. “Dan komt het goed Tom. Maak je hoofd zo leeg mogelijk en probeer exact te doen wat ik van je vraag.” Hij knikte. Als Tom een vraag niet begreep kon hij zelf het paneel dat de beelden projecteerde even uitschakelen. Zonder gerichte opdracht werd het scherm grijs, zoals bij een ouderwets televisietoestel dat sneeuwde als er geen uitzending meer was. 

Ik zal een woord noemen en als het goed is zien we dan in beelden waar Tom aan denkt bij het horen van dat woord.”

Boom

Na een korte stilte zei ik nadrukkelijk; “BOOM”. De schermen lichtten op en in wat onwerkelijke kleuren zagen we de contouren van het bos waar we vanmiddag tijdens het lunchen hadden gewandeld.  Ook mijn ogen bleven aan het scherm gekleefd. Het kleinere scherm toon het flikkerende beeld van een doorsnee van zijn hersenhelften waar de activiteit van kleur en licht en donker veranderde. Vooral in de rechter hemisfeer was veel activiteit te zien. 

Tom schakelde het paneel uit. Zoals afgesproken. De hoeveelheid beelden bij het woord zouden na een paar seconden op het scherm in elkaar overlopen en vervagen. 

rechterhersenhelft

De taaldenker versus de beelddenker

Aan de andere kant ging een deur open. Toms tweelingbroer Sven kwam binnen. Ik introduceerde hem aan het publiek en legde uit dat Sven taaldenker was en dat we bij hem hetzelfde gingen doen als bij zijn broer. Tom leek verrast en keek mij vragend aan. Ik knikte geruststellend naar de tweeling. Sven werd aangesloten en een nieuw scherm lichte op, net als dat van Tom in twee delen gesplitst.

Boom

Toen Sven aangaf dat hij er klaar voor was noemde ik ook voor hem het woord ‘BOOM’. Er was wel enige activiteit te zien op het scherm met de doorsnede van zijn hersenhelften maar er verscheen geen enkel beeld. Met enige moeite was er slechts wat kleurverschil waar te nemen. Dit was een spannend moment. Nog niet eerder hadden we een taaldenker aangesloten. Ik had verwacht dat ik bij Sven de letter B-O-O-M zou zien op het scherm, maar er verscheen geen letter, geen beeld.

Hond

We herhaalden het met het woord HOND. Bij beelddenkerTom verscheen onmiddellijk een beeld van zijn springende labrador, zijn maatje thuis. Bij taaldenker Sven niets. Het belangrijkste was echter wel dat er bij beiden in een ander deel van hersenen activiteit te zien was en daar ging het ons om. Bij het woord OMDAT was bij Tom geen enkele activiteit waar te nemen en bij Sven hetzelfde als bij andere woorden. “Voor Tom is dit een zogenaamd leeg woord, hij heeft er geen actief beeld bij”, legde ik uit. 

Door het beeld

Tot slot deden we een visualisatie. Het gezin van Tom en Sven was onlangs op vakantie naar Kreta geweest. Ik liet ze beiden hun favoriete strand in gedachten nemen. Bij Tom verscheen vrijwel onmiddellijk zand, zee en zon. Voor een kort moment zo helder dat je de zee bijna kon horen. Typisch een beelddenker. Bij Sven verscheen slechts een slechte korrelige zwart wit foto. Dit keer was bij beiden alle activiteit vooral in de rechterhersenhelft. Vlak voordat Tom zijn paneel met een lichte kreet uitschakelde zag ik een schaduw door het beeld van Tom lopen en even later verdwijnen in het scherm van Sven. Het was een vormeloze, donkere schaduw. Hadden nog meer mensen dat gezien?

Alert

linker en rechter hersenhelft

De professor kuchte. Ik haalde mijn ogen van de schermen af en vertelde over het geroezemoes heen dat men vragen kon stellen aan ons. We gingen naast elkaar op de stoelen zitten die al klaar stonden en mensen van de techniek sloten microfoons aan. Hoewel ik schijnbaar alert de vragenstellers aan het woord liet en samen met de professor antwoord gaf was ik er niet meer bij met mijn gedachten.

Het bleef knagen.

Had ik de schaduwen werkelijk gezien of zag ik ze alleen in mijn hoofd? Tom was er ook niet bij, hij keek voortdurend naar mij en had een wit gezicht. Zodra we hier klaar waren moest ik de beelden opnieuw bekijken. Alles was opgenomen voor verder onderzoek en publicatie. Dan zou ik weten wat ik gezien had. Maar wat het betekende?


Maarten Smit
Maarten Smit

De veluwe is mijn achtertuin. De wereld mijn regio. Beelddenken mijn missie. Trainer Ik leer anders bij beelddenker.com | Voor kids en andere mensen, individueel en voor Teams. CREFMethode | Access Bars Practitioner, voor de rust in je hoofd | Dirigent van mijn koor Fluent | 06 3404 59 62 [UA-39119863-1]

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.